ویتامین K، اگرچه کمتر از ویتامینهای شناختهشدهای مانند C و D مورد توجه قرار میگیرد، اما نقش حیاتی در سلامت بدن ایفا میکند. این ویتامین به دو نوع اصلی K1 و K2 تقسیم میشود که هر یک وظایف مهمی بر عهده دارند.
ویتامین K1 عمدتاً در فرآیند انعقاد خون نقش دارد، در حالی که ویتامین K2 برای حفظ سلامت استخوانها، تنظیم رشد سلولی و جلوگیری از رسوب کلسیم در رگها (که میتواند به بیماریهای قلبی منجر شود) اهمیت بیشتری دارد. تحقیقات نشان میدهد که تا ۳۱ درصد از بزرگسالان ممکن است ویتامین K کافی دریافت نکنند.
برای پیشگیری از کمبود این ویتامین، مصرف مواد غذایی غنی از K1 مانند سبزیجات برگسبز، کلم بروکلی، کدو تنبل و آب انار توصیه میشود. منابع ویتامین K2 نیز شامل زرده تخممرغ، گوشت ران مرغ، جگر گاو، کره و پنیر تهیه شده از شیر گاوهایی که با علف تغذیه شدهاند، هستند.
از آنجایی که ویتامین K محلول در چربی است، جذب آن در بدن هنگام مصرف همراه با غذاهای حاوی چربی بهتر صورت میگیرد. نیاز روزانه به این ویتامین برای زنان ۱۹ سال به بالا ۹۰ میکروگرم و برای مردان در همین رده سنی ۱۲۰ میکروگرم است.
علائم کمبود ویتامین K میتواند متنوع باشد و در صورت مشاهده همزمان چندین مورد از آنها، مشورت با پزشک ضروری است:
- مشکلات انعقاد خون: اگر خونریزی زخمها به سرعت متوقف نشود، ممکن است نشانهای از کمبود ویتامین K باشد. این ویتامین برای تولید پروتئین «پروترومبین» که در فرآیند انعقاد خون نقش دارد، حیاتی است. نشانههای هشداردهنده شامل خونریزی شدید قاعدگی، خوندماغ، وجود خون در ادرار یا مدفوع و خونریزی لثه است.
- کاهش تراکم استخوان: ویتامین K در حفظ سلامت استخوانها نقش دارد. مطالعاتی ارتباط بین دریافت کافی ویتامین K و تراکم طاووس موزیک بالاتر استخوان را نشان دادهاند که میتواند خطر شکستگی لگن را کاهش دهد. بنابراین، کمبود این ویتامین میتواند به کاهش تراکم استخوان منجر شود.
- رسوب کلسیم در عروق: در صورت پایین بودن سطح ویتامین K، کلسیم ممکن است به جای استخوانها، در بافتهای نرم مانند سرخرگها رسوب کند. این وضعیت نه تنها استخوانها را ضعیف میکند، بلکه میتواند به کلسیفیکاسیون عروق منجر شود که یکی از عوامل خطر بیماری عروق کرونر قلب است. این خطر در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه بیشتر است.
- افزایش خطر آرتروز: کمبود شدید ویتامین K میتواند باعث شود که استخوانها و غضروفها مواد معدنی مورد نیاز خود را به طور کامل دریافت نکنند و این شرایط ممکن است خطر ابتلا به آرتروز را افزایش دهد، هرچند تحقیقات در این زمینه هنوز در مراحل اولیه قرار دارد.