دلایل این تغییر چیست؟

1- عامل آمریکایی: بارزترین دلیلی که به تغییر در روابط ریاض و واشنگتن منجر شد به دولت باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا بر می‌گردد. او سطح روابط خارجی آمریکا را از مرحله‌ای به مرحله دیگر منتقل کرد. او سیاست دیپلماسی انعطاف‌پذیر را جایگزین سیاست هجومی آمریکایی کرد و سیاست نظامی‌گری که ریشه بسیاری از جنگ‌های جهان بود را به سیاستی که در راستای منافع آمریکا است، تغییر داد.

عربستان سعودی در نتیجه این سیاست، حمایت نظامی آمریکا را که پیش از این از آن برخوردار بود، از دست داد. این کشور مجبور شد این خلاء را با دخالت نظامی مستقیم و گاهی هم غیر مستقیم، پُر کند.

2- عامل روسی: پس از غیبت بلندمدت در عرصه جهانی از آغاز دهه هفتاد و پایان دوران اتحادیه شوروی سابق، بار دیگر روسیه به عنوان یک بازیگر اصلی و آماده برای دخالت نظامی و دفاع از منافع خود و هم‌پیمانان خود وارد عرصه بین الملل شد. همانطور که چنین مساله‌ای در چچن، اوکراین و سوریه رخ داد.

روسیه با عربستان به خاطر اختلاف منافع در عرصه های بین‌المللی به ویژه در منطقه خاورمیانه رو در رو  قرار گرفت. بدون این که آمریکا همپیمان ریاض برای یاری در درگیری با روسیه به کمک آن بشتابد. این بخاطر آن است که منافع آمریکا با منافع عربستان تفاوت دارد.  این مساله‌ای بود که به تغییر موازنه قدرت به نفع دشمنان رژیم عربستان در عرصه درگیری‌ها از جمله سوریه منجر شد.

3- عامل ایرانی: ایران پس از رنج‌هایی که از تحریم‌های بین المللی تحمل کرد، با امضای توافق هسته‌ای با کشورهای غربی در ژوئن سال 2015 از حالت انزوا خارج شد. این مساله آثار مثبتی در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و مالی برای ایران در پی داشت.

ایران طی دوره تحریم همه تلاش خود را بر روی نظامی در داخل و پایه‌ریزی احزاب و جریان‌های نظامی ثروتمند و آموزش دیده در کشورهای عربی متمرکز کرد.  این کشور از دخالت مستقیم نظامی آمریکا که دو خطر مستقیم را از مرزهایش بر طرف کرد، استفاده کرد. نخستین خطر زمانی بود که واشنگتن در سال 2001 میلادی با جنبش طالبان در افغانستان درگیر شد. دومین خطر هم زمانی بود که در سال 2003 میلادی واشنگتن رژیم «صدام حسین» را سرنگون کرد. در نتیجه این دو جنگ خطر از مرزهای ایران برطرف شد. این مساله گسترش نفوذ منطقه‌ای ایران به ضرر عربستان را سبب شد. واشنگتن به نگرانی‌های عربستان از امضای توافق نامه هسته‌ای با ایران توجهی نکرد. این مساله منجر به تهدید مستقیم منافع عربستان با تأمین حمایت نظامی از «انصار الله» در یمن و تهدید غیر مستقیم با حمایت از دولت سوریه و حزب الله و برخی از مسؤولین عراقی شد.

4- عامل تکفیری‌ها: عربستان برای رشد موج تکفیری متعصب هزینه سنگینی پرداخت. به گونه‌ای که روابطش با روسیه  به سبب این که مسکو،  ریاض را متهم به حمایت از برخی این گروهک‌های تکفیری کرده بود، تیره شد. این مساله آثار ناگواری در منافع روسیه در کشورهای حوزه بالکان بر جای گذاشت. همچنین روابط عربستان با آمریکا به دلیل متهم ساختن ریاض توسط واشنگتن در عدم تلاش برای مبارزه با پدیده تکفیری‌ها تیره شد. زیرا حمایت عربستان از جریان‌های تندرو آثار منفی در منافع جهانی آمریکا داشت. با توجه به اینکه ریاض با بسیاری از گروهک‌های تندرو گاهی به خاطر اختلاف اندیشه و گاهی نیز به دلیل رقابت بر سر رهبری درگیر شد. این مساله سبب شد تا بسیاری از این جریان‌ها عربستان را دشمن خود تلقی کنند.  واشنگتن از این پرونده علیه ریاض استفاده کرد و بار دیگر حادثه 11 سپتامبر 2001 و دست داشتن سعودی‌ها در آن حمله خونین را یادآور شد.

در پایان باید گفت تردیدی نیست که این اختلاف میان عربستان و آمریکا راهبردی است و نه تاکتیکی. اگرچه باراک اوباما در سفر اخیرش به عربستان تلاش کرده است تا این اختلاف‌ها را تاکتیکی قلمداد کند اما اختلاف‌ها به بحرانی شدن روابط آمریکا و عربستان منجر گردید. اما تنها خوبی این مساله برای عربستان این است که ریاض اکنون برای جبران نبود حمایت سابق آمریکا، بیشتر به توانایی خود تکیه می‌کند و یا از راه تشکیل ائتلاف‌سازی تلاش می‌کند از فشار روسیه و نفوذ ایران در منطقه بکاهد.

دلایل این تغییر چیست؟

1- عامل آمریکایی: بارزترین دلیلی که به تغییر در روابط ریاض و واشنگتن منجر شد به دولت باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا بر می‌گردد. او سطح روابط خارجی آمریکا را از مرحله‌ای به مرحله دیگر منتقل کرد. او سیاست دیپلماسی انعطاف‌پذیر را جایگزین سیاست هجومی آمریکایی کرد و سیاست نظامی‌گری که ریشه بسیاری از جنگ‌های جهان بود را به سیاستی که در راستای منافع آمریکا است، تغییر داد.

عربستان سعودی در نتیجه این سیاست، حمایت نظامی آمریکا را که پیش از این از آن برخوردار بود، از دست داد. این کشور مجبور شد این خلاء را با دخالت نظامی مستقیم و گاهی هم غیر مستقیم، پُر کند.

2- عامل روسی: پس از غیبت بلندمدت در عرصه جهانی از آغاز دهه هفتاد و پایان دوران اتحادیه شوروی سابق، بار دیگر روسیه به عنوان یک بازیگر اصلی و آماده برای دخالت نظامی و دفاع از منافع خود و هم‌پیمانان خود وارد عرصه بین الملل شد. همانطور که چنین مساله‌ای در چچن، اوکراین و سوریه رخ داد.

روسیه با عربستان به خاطر اختلاف منافع در عرصه های بین‌المللی به ویژه در منطقه خاورمیانه رو در رو  قرار گرفت. بدون این که آمریکا همپیمان ریاض برای یاری در درگیری با روسیه به کمک آن بشتابد. این بخاطر آن است که منافع آمریکا با منافع عربستان تفاوت دارد.  این مساله‌ای بود که به تغییر موازنه قدرت به نفع دشمنان رژیم عربستان در عرصه درگیری‌ها از جمله سوریه منجر شد.

3- عامل ایرانی: ایران پس از رنج‌هایی که از تحریم‌های بین المللی تحمل کرد، با امضای توافق هسته‌ای با کشورهای غربی در ژوئن سال 2015 از حالت انزوا خارج شد. این مساله آثار مثبتی در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و مالی برای ایران در پی داشت.

ایران طی دوره تحریم همه تلاش خود را بر روی نظامی در داخل و پایه‌ریزی احزاب و جریان‌های نظامی ثروتمند و آموزش دیده در کشورهای عربی متمرکز کرد.  این کشور از دخالت مستقیم نظامی آمریکا که دو خطر مستقیم را از مرزهایش بر طرف کرد، استفاده کرد. نخستین خطر زمانی بود که واشنگتن در سال 2001 میلادی با جنبش طالبان در افغانستان درگیر شد. دومین خطر هم زمانی بود که در سال 2003 میلادی واشنگتن رژیم «صدام حسین» را سرنگون کرد. در نتیجه این دو جنگ خطر از مرزهای ایران برطرف شد. این مساله گسترش نفوذ منطقه‌ای ایران به ضرر عربستان را سبب شد. واشنگتن به نگرانی‌های عربستان از امضای توافق نامه هسته‌ای با ایران توجهی نکرد. این مساله منجر به تهدید مستقیم منافع عربستان با تأمین حمایت نظامی از «انصار الله» در یمن و تهدید غیر مستقیم با حمایت از دولت سوریه و حزب الله و برخی از مسؤولین عراقی شد.

4- عامل تکفیری‌ها: عربستان برای رشد موج تکفیری متعصب هزینه سنگینی پرداخت. به گونه‌ای که روابطش با روسیه  به سبب این که مسکو،  ریاض را متهم به حمایت از برخی این گروهک‌های تکفیری کرده بود، تیره شد. این مساله آثار ناگواری در منافع روسیه در کشورهای حوزه بالکان بر جای گذاشت. همچنین روابط عربستان با آمریکا به دلیل متهم ساختن ریاض توسط واشنگتن در عدم تلاش برای مبارزه با پدیده تکفیری‌ها تیره شد. زیرا حمایت عربستان از جریان‌های تندرو آثار منفی در منافع جهانی آمریکا داشت. با توجه به اینکه ریاض با بسیاری از گروهک‌های تندرو گاهی به خاطر اختلاف اندیشه و گاهی نیز به دلیل رقابت بر سر رهبری درگیر شد. این مساله سبب شد تا بسیاری از این جریان‌ها عربستان را دشمن خود تلقی کنند.  واشنگتن از این پرونده علیه ریاض استفاده کرد و بار دیگر حادثه 11 سپتامبر 2001 و دست داشتن سعودی‌ها در آن حمله خونین را یادآور شد.

در پایان باید گفت تردیدی نیست که این اختلاف میان عربستان و آمریکا راهبردی است و نه تاکتیکی. اگرچه باراک اوباما در سفر اخیرش به عربستان تلاش کرده است تا این اختلاف‌ها را تاکتیکی قلمداد کند اما اختلاف‌ها به بحرانی شدن روابط آمریکا و عربستان منجر گردید. اما تنها خوبی این مساله برای عربستان این است که ریاض اکنون برای جبران نبود حمایت سابق آمریکا، بیشتر به توانایی خود تکیه می‌کند و یا از راه تشکیل ائتلاف‌سازی تلاش می‌کند از فشار روسیه و نفوذ ایران در منطقه بکاهد.

برای شنیدن فایل صوتی بیانات رهبر انقلاب درباره شکست آمریکا در طبس اینجا کلیک کنید.

مروری بر گزیده‌ای از بیانات رهبر انقلاب درباره واقعه‌ی طبس

اولین باری که دخالت نظامی در این مناطق انجام گرفت، سال 1359 بود که نیروهای امریکا به فرمان رئیس‌جمهور دمکرات، به قصد این‌که خود را به تهران برسانند، به طبس حمله‌ی نظامی کردند. البته از همان نیمه‌ی راه، جسدهای سیاه‌شده و جزغاله شده‌شان برگشت!عجیب است! کشور عزیز و ملت بزرگ و منطقه‌ی تاریخی ما، آزمایشگاه چه تجربه‌های بزرگی است. 69/08/28

رئیس جمهور آمریکا برای نجات این گروگانها [لانه جاسوسی] دست به حمله‌ی نظامیِ پنهانی و شبانه به ایران زد. جاسوسانشان را در اینجا بسیج کردند، مقدمات فراوانی فراهم کردند، آدم دیدند، جا دیدند، با هلیکوپتر و هواپیما حمله کردند، آمدند که طبس پیاده شوند و از آنجا بیایند و به خیال خودشان گروگان‌ها را خلاص کنند و ببرند؛ که آن ماجرای معروف طبس اتفاق افتاد، خدای متعال آبروی اینها را برد، هواپیماها و هلیکوپترهاشان آتش گرفت و مجبور شدند از همان طبس برگردند و بروند. 89/08/12

آنها دائم علیه جمهوری اسلامی و این ملت توطئه می‌کنند. البته سرشان هم دائم به سنگ می‌خورد؛ امّا ادب نمی‌شوند. یکی از رئیس جمهورهای امریکا، به داخل این کشور هلی‌کوپتر فرستاد و سر و کارش با توفان طبس، یعنی جنودِ غیبیِ الهی افتاد. اینها چه می‌گویند؟! می‌فهمند چه می‌کنند؟! می‌فهمند چرا؟! با کی مواجهند؟! این یاوه‌هایی که می‌گویند علیه کیست؟ جوابش با کیست؟ ملت ایران ملت بزرگ و نیرومندی است. ملت ایران ملت متّحد و بافرهنگی است. من تعجّب می‌کنم چرا اینها از گذشتگان خودشان و از این شانزده سال، عبرت نمی‌گیرند؟! دائم علیه جمهوری اسلامی و ملت و مسؤولین ایران یاوه‌گویی و دروغ‌پراکنی می‌کنند! سران و بزرگان آنها، دائم راجع به جزایر خلیج فارس، تسلیحات ایران، انرژی اتمی و سلاح شیمیایی دروغ پراکنی می‌کنند. اگر روزنامه‌ها بنویسند، آدم می‌گوید «خوب؛ روزنامه نگارند. برای نانشان مجبورند دروغ بگویند!» رؤسای مجلس و رئیس جمهورشان می‌گویند! انسان تعجّب می‌کند که چرا یک نظام، باید این قدر دچار انحطاط و نکبت معنوی شود، که به درون این مزبله دروغگویی بیفتد! 74/01/03

برای شنیدن فایل صوتی بیانات رهبر انقلاب درباره شکست آمریکا در طبس اینجا کلیک کنید.

مروری بر گزیده‌ای از بیانات رهبر انقلاب درباره واقعه‌ی طبس

اولین باری که دخالت نظامی در این مناطق انجام گرفت، سال 1359 بود که نیروهای امریکا به فرمان رئیس‌جمهور دمکرات، به قصد این‌که خود را به تهران برسانند، به طبس حمله‌ی نظامی کردند. البته از همان نیمه‌ی راه، جسدهای سیاه‌شده و جزغاله شده‌شان برگشت!عجیب است! کشور عزیز و ملت بزرگ و منطقه‌ی تاریخی ما، آزمایشگاه چه تجربه‌های بزرگی است. 69/08/28

رئیس جمهور آمریکا برای نجات این گروگانها [لانه جاسوسی] دست به حمله‌ی نظامیِ پنهانی و شبانه به ایران زد. جاسوسانشان را در اینجا بسیج کردند، مقدمات فراوانی فراهم کردند، آدم دیدند، جا دیدند، با هلیکوپتر و هواپیما حمله کردند، آمدند که طبس پیاده شوند و از آنجا بیایند و به خیال خودشان گروگان‌ها را خلاص کنند و ببرند؛ که آن ماجرای معروف طبس اتفاق افتاد، خدای متعال آبروی اینها را برد، هواپیماها و هلیکوپترهاشان آتش گرفت و مجبور شدند از همان طبس برگردند و بروند. 89/08/12

آنها دائم علیه جمهوری اسلامی و این ملت توطئه می‌کنند. البته سرشان هم دائم به سنگ می‌خورد؛ امّا ادب نمی‌شوند. یکی از رئیس جمهورهای امریکا، به داخل این کشور هلی‌کوپتر فرستاد و سر و کارش با توفان طبس، یعنی جنودِ غیبیِ الهی افتاد. اینها چه می‌گویند؟! می‌فهمند چه می‌کنند؟! می‌فهمند چرا؟! با کی مواجهند؟! این یاوه‌هایی که می‌گویند علیه کیست؟ جوابش با کیست؟ ملت ایران ملت بزرگ و نیرومندی است. ملت ایران ملت متّحد و بافرهنگی است. من تعجّب می‌کنم چرا اینها از گذشتگان خودشان و از این شانزده سال، عبرت نمی‌گیرند؟! دائم علیه جمهوری اسلامی و ملت و مسؤولین ایران یاوه‌گویی و دروغ‌پراکنی می‌کنند! سران و بزرگان آنها، دائم راجع به جزایر خلیج فارس، تسلیحات ایران، انرژی اتمی و سلاح شیمیایی دروغ پراکنی می‌کنند. اگر روزنامه‌ها بنویسند، آدم می‌گوید «خوب؛ روزنامه نگارند. برای نانشان مجبورند دروغ بگویند!» رؤسای مجلس و رئیس جمهورشان می‌گویند! انسان تعجّب می‌کند که چرا یک نظام، باید این قدر دچار انحطاط و نکبت معنوی شود، که به درون این مزبله دروغگویی بیفتد! 74/01/03

وی ‌با اشاره به اینکه از دست دادن ارتش ایران ‌تنها یکی از خسارات سنگین نظام سلطه به‌واسطه پیروزی انقلاب اسلامی بود‌، افزود: دشمن با آگاهی از این موضوع تلاش همه‌جانبه‌ای را برای انحلال ارتش آغاز کرد، اما حضرت امام خمینی(ره) که ‌پیش از انقلاب توانسته بود‌ با برخی چهره‌ها که بعدها در رأس ارتش قرار گرفتند‌، ارتباط داشته باشند‌ این توطئه شوم را خنثی کردند‌.

معاون آموزش نیروی زمینی ارتش ‌با ابراز اینکه نظام سلطه از همان فردای انقلاب‌، مرزهای کشور را نا‌امن کرد‌، ادامه داد: در آن مقطع سپاه هنوز شاکله خود را نیافته بود، لذا تنها نهادی که می‌توانست منسجم مقابل این توطئه بایستد‌‌ ارتش بود‌.

امیر پیمبری اضافه کرد‌: از 46 هزار شهید ارتش‌، بیش از 2 هزار نفر آنان مربوط به فاصله زمانی پیروزی انقلاب تا آغاز جنگ تحمیلی است که این موضوع‌، از یک طرف نشان‌دهنده اهمیت مقابله حضرت امام با انحلال ارتش و از یک طرف نقش و کارکرد ارتش در آن مقطع است‌.

‌وی مقطع فرار بنی‌صدر و شکل‌گیری عملیات‌های بزرگ را ‌تجربه‌ای ارزشمند از همگرایی ارتش و سپاه توصیف ‌کرد و گفت: در طول دفاع مقدس‌‌ عملیات‌های بزرگی چون آزادی خرمشهر و فتح فاو را داشتیم که امروز در برخی از دانشگاه‌های نظامی جهان تدریس می‌شود‌.

معاون آموزش نیروی زمینی ارتش با تأکید بر اینکه هشت سال دفاع مقدس سبب شد‌ تا ‌کسی فکر تجاوز به ایران را در خاطرش نپروراند‌، تصریح کرد‌: جوانان مراقب باشند در محاسبات‌شان اشتباه نکنند ‌چرا که چیزی به‌نام «همه گزینه‌ها روی میز است» وجود ندارد.

امیر پیمبری در بخش دیگری از سخنان خود از ارتش به‌عنوان نهادی مکتبی و ارزشی‌، صاحب دانش روز‌، باتجربه‌، کارآمد‌، فرمانبردار و متدین و حزب‌اللهی نام برد و با اشاره به شرایط منطقه‌، شیطنت‌های نظام سلطه در غرب آسیا را بخشی از تلاش آنان برای جلوگیری از نفوذ انقلاب اسلامی دانست و خاطرنشان کرد: ارتش به آن توان و بالندگی رسیده که بنا به تدبیر و دستور فرمانده معظم کل قوا‌ در مأموریت‌های مستشاری نیز حضور پیدا کرده و در کنار سپاه پاسداران‌ به ایفای نقش بپردازد‌.

وی ‌به ذکر خاطره‌ای از امیر سپهبد صیاد شیرازی پرداخت و ادامه داد: زمانی سرودی را آماده کرده بودیم که در آن آمده بود ‌ارتشی و سپاهی‌، دو لشکر الهی اما شهید صیاد گفت‌ بگویید ‌یک لشکر الهی‌.

معاون آموزش نیروی زمینی ارتش در پایان سخنان خود با اشاره به دستاوردهای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تأکید کرد: امروز اگر نیروهای مسلح اقتدار و توانمندی خود را به رخ دشمن می‌کشند ‌نتیجه تفکر انقلابی‌، دانش و تلاش شبانه‌روزی دانشمندان و یکایک کارکنان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح است‌.

وی ‌با اشاره به اینکه از دست دادن ارتش ایران ‌تنها یکی از خسارات سنگین نظام سلطه به‌واسطه پیروزی انقلاب اسلامی بود‌، افزود: دشمن با آگاهی از این موضوع تلاش همه‌جانبه‌ای را برای انحلال ارتش آغاز کرد، اما حضرت امام خمینی(ره) که ‌پیش از انقلاب توانسته بود‌ با برخی چهره‌ها که بعدها در رأس ارتش قرار گرفتند‌، ارتباط داشته باشند‌ این توطئه شوم را خنثی کردند‌.

معاون آموزش نیروی زمینی ارتش ‌با ابراز اینکه نظام سلطه از همان فردای انقلاب‌، مرزهای کشور را نا‌امن کرد‌، ادامه داد: در آن مقطع سپاه هنوز شاکله خود را نیافته بود، لذا تنها نهادی که می‌توانست منسجم مقابل این توطئه بایستد‌‌ ارتش بود‌.

امیر پیمبری اضافه کرد‌: از 46 هزار شهید ارتش‌، بیش از 2 هزار نفر آنان مربوط به فاصله زمانی پیروزی انقلاب تا آغاز جنگ تحمیلی است که این موضوع‌، از یک طرف نشان‌دهنده اهمیت مقابله حضرت امام با انحلال ارتش و از یک طرف نقش و کارکرد ارتش در آن مقطع است‌.

‌وی مقطع فرار بنی‌صدر و شکل‌گیری عملیات‌های بزرگ را ‌تجربه‌ای ارزشمند از همگرایی ارتش و سپاه توصیف ‌کرد و گفت: در طول دفاع مقدس‌‌ عملیات‌های بزرگی چون آزادی خرمشهر و فتح فاو را داشتیم که امروز در برخی از دانشگاه‌های نظامی جهان تدریس می‌شود‌.

معاون آموزش نیروی زمینی ارتش با تأکید بر اینکه هشت سال دفاع مقدس سبب شد‌ تا ‌کسی فکر تجاوز به ایران را در خاطرش نپروراند‌، تصریح کرد‌: جوانان مراقب باشند در محاسبات‌شان اشتباه نکنند ‌چرا که چیزی به‌نام «همه گزینه‌ها روی میز است» وجود ندارد.

امیر پیمبری در بخش دیگری از سخنان خود از ارتش به‌عنوان نهادی مکتبی و ارزشی‌، صاحب دانش روز‌، باتجربه‌، کارآمد‌، فرمانبردار و متدین و حزب‌اللهی نام برد و با اشاره به شرایط منطقه‌، شیطنت‌های نظام سلطه در غرب آسیا را بخشی از تلاش آنان برای جلوگیری از نفوذ انقلاب اسلامی دانست و خاطرنشان کرد: ارتش به آن توان و بالندگی رسیده که بنا به تدبیر و دستور فرمانده معظم کل قوا‌ در مأموریت‌های مستشاری نیز حضور پیدا کرده و در کنار سپاه پاسداران‌ به ایفای نقش بپردازد‌.

وی ‌به ذکر خاطره‌ای از امیر سپهبد صیاد شیرازی پرداخت و ادامه داد: زمانی سرودی را آماده کرده بودیم که در آن آمده بود ‌ارتشی و سپاهی‌، دو لشکر الهی اما شهید صیاد گفت‌ بگویید ‌یک لشکر الهی‌.

معاون آموزش نیروی زمینی ارتش در پایان سخنان خود با اشاره به دستاوردهای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تأکید کرد: امروز اگر نیروهای مسلح اقتدار و توانمندی خود را به رخ دشمن می‌کشند ‌نتیجه تفکر انقلابی‌، دانش و تلاش شبانه‌روزی دانشمندان و یکایک کارکنان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح است‌.