افق

رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، در بیانات خود درباره هرگونه رابطه ایران با آمریکا، بارها و بارها نسبت به دو نکته به طور خاص هشدار داده‌اند: مقابله با نفوذ آمریکایی‌ها و عدم اعتماد به آن‌ها. اطلاعات منتشره توسط سردار محسن رضایی به سفر هیئتی با پوشش علمی از آمریکا (که در رأس آن‌ها عضو سابق سازمان سیا قرار داشت) به کشورمان و بازدید آن‌ها از دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های مهم ایران حکایت می‌کرد. محسن رضایی گفته است که یکی از مسئولین پروژه نفوذ در ایران در سازمان سیا، خردادماه امسال به ایران آمد و از دانشگاه‌ها نیز بازدید کرده است. وی در ادامه افزود در آینده اسناد زیادی را از وی افشا خواهیم کرد.

طی تماسی که با برخی از افراد ملاقات‌کننده با این هیئت آمریکایی داشتیم، برخی مانند حجت‌الاسلام دکتر سید سعیدرضا عاملی، استاد دانشگاه تهران حاضر به توضیح درباره دیدارشان با این هیأت نشدند و برخی دیگر، از نبود انگیزه علمی از سوی این گروه آمریکایی در بازدیدهای خود از این مؤسسات سخن گفتند و اظهار داشتند که در برخوردی که آلن گودمن با آن‌ها داشته وی ابتدائاً به مسائل سیاسی ورود کرده است و به طور خاص گفته است که «فکر نمی‌کنید انقلاب ایران به پایان عمر خود رسیده است!؟»

برای پی‌گیری بیشتر ماجرا با آقای دکتر «حسین سالاری آملی» قائم‌مقام وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تماس گرفتیم تا توضیحات او را در این خصوص بشنویم. سالاری آملی می‌گوید که درخواست سفر این هیأت از جانب وزارت علوم نبوده و طی تماس نمایندگی ایران در نیویورک سفر این هیأت به ایران پیشنهاد داده شده است.

وی در ادامه می‌گوید زمانی که وزارت امور خارجه و دستگاه‌های امنیتی سوابق افرادی که به آن‌ها ویزا می‌دهند را چک می کنند، دیگر مسئولیت دعوت این افراد متوجه ما نیست.

پرچم‌های ایران و آمریکا، کنار هم در نشستی در دانشگاه شیراز

اعضای هیئت آمریکایی بازدیدکننده از ایران عبارت بودند از «آلن گودمن» رئیس و مدیرعامل «مؤسسه آموزش بین‌المللی»، «کنت اولاند» مدیر مرکز توسعه بین‌المللی دانشگاه «بال استیت»، «مایکل بالاگ» مشاور نایب‌رئیس برنامه‌های بین‌المللی دانشگاه «پیتزر»، «جوانا رگولسکا» نایب‌رئیس مراکز پیش‌رفت جهانی و امور بین‌المللی دانشگاه دولتی «راتگرز» ایالت نیوجرسی، «آنتونی بایلی» نایب‌رئیس ابداعات جهانی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، «احمد فیض‌الدین» مشاور نایب‌رئیس برنامه‌های بین‌المللی و توسعه آموزشی دانشگاه «وین استیت»، «کلاره بانکس» دست‌یار رئیس «مرکز مشارکت‌های بین‌المللی»، و «دانیل ابست» معاون نایب‌رئیس «مرکز مشارکت‌های بین‌المللی».

«مؤسسه آموزش بین‌المللی» و «برنامه فولبرایت»

«آلن گودمن» رئیس مؤسسه آموزش بین‌المللی است. این مؤسسه یکی از مراکزی است که تحت عنوان دیپلماسی آموزشی و در قالب دیپلماسی عمومی در آمریکا دایر شد. مهم‌ترین بخش پروژه دیپلماسی آموزشی که از طریق مؤسسه آموزش بین‌المللی پی‌گیری می‌شود، برنامه «فولبرایت» است. این برنامه مبتنی بر کمک‌های مالی است که برای «تبادل آموزشی دانش‌جویان»، دانشگاهیان، معلمان، دانشمندان، هنرمندان و غیره ارائه می‌شود. بر اساس این مدل، نتیجه و هدف دیپلماسی آموزشی آمریکایی‌ها از طریق مؤسسه آموزش بین‌المللی و در قالب برنامه فولبرایت، ایجاد یک شبکه همکاری با حضور دانش‌جویان، اساتید دانشگاه، پژوهشگران، معلمان و هنرمندان است.

مقامات آمریکایی به شهرهای تهران، اصفهان و شیراز سفر کردند

سفر هیئت آمریکایی نیز در راستای ایجاد چنین شبکه‌ای در ایران بوده است. آن‌ها در ایران به نتیجه هم رسیدند و بر سر «طرح آموزش عالی ایران» برای گسترش گفت‌وگوی علمی بین ایران و آمریکا با مقامات وزارت علوم دولت یازدهم به توافق رسیدند. «گودمن» رئیس هیئت آمریکایی، پس از پایان سفر به ایران طی بیانیه‌ای نوشت: «دیپلماسی آموزشی در صدر تلاش‌ها برای باز کردن باب گفت‌وگو میان دو کشور، حتی قبل از احیای کامل روابط دیپلماتیک قرار دارد.»

وی هم‌چنین صراحتاً از طرح «تبادل دانش‌جو» سخن گفت: «این هیئت، فصل تاریخی و جدیدی در روابط آموزشی [میان آمریکا و ایران] باز می‌کند و [دو کشور را] برای گسترش چشم‌گیر هم‌کاری‌های آموزشی و علمی و همین‌طور تبادل دانش‌جوهای بیش‌تر میان دو کشور آماده می‌کند.» همان‌طور که تاریخ دنیا و حتی تاریخ معاصر کشور خودمان نشان می‌دهد، کشورهای بی‌شماری تا کنون فریب برنامه‌های تبادل دانش‌جوی آمریکا را خورده‌اند و بعدها تاوان آن را پس داده‌اند (مصاحبه‌های مشرق را از این‌جا و این‌جا بخوانید).

مکانیسم این برنامه‌های تبادل بسیار مشخص است. دانش‌جویان خارجی با تأمین مالی دولت آمریکا به این کشور سفر می‌کنند و در قالب برنامه‌های خاص و کاملاً هدفمند، تحت تأثیر نفوذ فرهنگی و سیاسی واشنگتن قرار می‌گیرند. این افراد بعد از بازگشت به کشور خود به مهره‌هایی برای دولت آمریکا تبدیل می‌شوند که هر زمان لازم بود، می‌توان از آن‌ها استفاده کرد.

جلسات عوامل نفوذی آمریکا با مقامات دانشگاهی کشورمان
باید زنگ خطر را برای دولت ایران به صدا دربیاورد

در عین حال، دانش‌جویان خارجی اگر ظرفیت فعالیت‌های «فوق‌برنامه» از خودشان نشان دهند ممکن است جذب وزارت خارجه و یا دستگاه‌های امنیتی آمریکایی شوند (مصاحبه مشرق). از سوی دیگر دانش‌جویان آمریکایی که با شرایط مدنظر کاخ سفید تربیت شده‌اند با سفر به کشورهای هدف، به عوامل نفوذی دولت آمریکا تحت پوشش دانش‌جویان «بی‌آزار» تبدیل می‌شوند. بر همین اساس به نظر می‌رسد دولت ایران با پذیرایی از مقامات دانشگاهی آمریکا در سفر اخیر، رسماً از برنامه‌های براندازی آمریکا استقبال کرده است.

شخصیت “آلن گودمن” که ریاستت سفر گروه علمی مؤسسه آموزش بین‌المللی به ایران را برعهده داشت، جای تعمق و تأمل زیادی دارد. بهترین راه برای شناخت وی شاید از طریق کتابی تحت عنوان «بهترین حقیقت: جاسوسی در عصر اطلاعات» باشد که همراه با «بروس برکوویتز» نوشته است. در بخشی از این کتاب که تماماً درباره جاسوسی است، می‌خوانیم: «در مواجهه با چالش‌های جدید عصر اطلاعات و جهان پس از فروپاشی شوروی، جامعه اطلاعاتی آمریکا باید [خود را با شرایط جدید] وفق دهد و تغییر کند. تغییر حاشیه‌ای هم کافی نیست، بلکه اصلاحات رادیکال در سازمان‌دهی و روی‌کرد سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا باید رخ دهد.»

نویسندگان کتاب برای اصلاح سازمان‌های اطلاعاتی آمریکایی، استفاده از بخش خصوصی و دسترسیِ به آن به سرمایه و چابکی بیشتر نسبت به سازمان‌های دولتی را توصیه می‌کنند. بخشی از این روند جدید می‌تواند استفاده از دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی برای تربیت نیروهای آموزش‌دیده، از کشورهای دیگر باشد، به جای آن‌که تلاش شود جاسوسانی تربیت شوند که سفرشان به کشورهای بیگانه همیشه خطرناک است.

«حسین سالاری آملی» قائم مقام وزیر علوم در امور بین‌الملل

رسانه ها در خصوص سفر هیأت آمریکایی به ایران و بازدید از دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های کشورمان با «حسین سالاری آملی» قائم مقام وزیر علوم در امور بین‌الملل گفت‌وگو کرده است.

*****

سؤال: زمانی که با مسئولین برخی مؤسساتی که هیأت آمریکایی در سفر به ایران از آن‌ها بازدید کرده بودند تماس گرفتیم اعلام کردند که وزارت علوم توصیه کرده است که این افراد بیایند و از آن مراکز بازدید کنند. لطفاً توضیح بدهید که چه فرد یا نهادی از این هیأت دعوت کرده بود تا به ایران بیایند.

سالاری آملی: این هیأت توسط نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در نیویورک معرفی شد و طبق روال عادی، [برای اعضای هیأت] درخواست ویزا شد. این درخواست به هیأتی رفت که در وزارت خارجه و نهادهای مختلفی وجود دارد و وظیفه نظارت [بر این‌گونه درخواست‌ها] را بر عهده دارند. این‌ها بررسی کردند و [دستور اعطای] ویزا را صادر کردند و هیأت هم به ایران آمد؛ مانند تمامی هیأت‌هایی که در طول 15 سال اخیر، از آمریکا وارد ایران شده‌اند؛ گروه‌های بسیار زیادی در 20 سال اخیر، به خصوص در هشت، نُه سال اخیر وارد ایران شده‌اند. این هم یکی از هیأت‌هایی بود که آمدند.

عکس یادگاری با جاسوسان آمریکایی که در پوشش آکادمیک به ایران آمدند

سؤال: پس دعوت از سوی وزارت علوم یا وزارت امور خارجه نبوده است؟

سالاری آملی: نخیر. خود آمریکایی‌ها درخواست داده‌اند که به ایران بیایند و با این درخواست هم موافقت شده است. هر کس از کشورهای دیگر چنین درخواستی را مطرح کند، ویزای او بررسی می‌شود و اگر تأیید شد، یک سری دانشگاه در نظر گرفته می‌شود و می‌روند و از آن‌ها بازدید می‌کنند.

سؤال: وقتی شما نام «آلن گودمن» به عنوان رئیس این هیأت را خیلی ساده در گوگل جست‌جو می‌کنید، تمام سوابق اطلاعاتی و امنیتی او مشخص می‌شود. آیا وزارت علوم به عنوان میزبان این هیأت، سوابق اعضای آن را حتی در این حد، بررسی نکرده است؟

سالاری آملی: بررسی سوابق امنیتی این افراد به عهده وزارت علوم نیست. وقتی ویزا به این افراد داده شده، یعنی سوابق امنیتی او بررسی شده است. قطعاً به هر کسی ویزا داده نمی‌شود. این هیأت هم وقتی ویزا دریافت می‌کند، یعنی سوابقش بررسی شده و خیال ما راحت است که با اهداف علمی و فناوری به ایران آمده است. دستگاه‌های امنیتی باید در خصوص سوابق این افراد پاسخگو باشند.

سؤال: آیا وزارت علوم در جریان این قرار داشته که این هیأت به کدام دانشگاه‌ها می‌رود یا این‌که خود دانشگاه‌ها به صورت مستقل از هیأت دعوت کرده‌اند؟

سالاری آملی: وزارت علوم کاملاً در جریان این بازدیدها بوده است. نهادهای امنیتی ما هم از همه جزئیات این دیدارها خبر داشته‌اند.

دیدار گودمن با مسؤولان دانشگاه تهران

سؤال: شما به عنوان یه مقام مسئول وزارت علوم طبیعتاً در جریان سیاست «تبادل دانشجو»ی وزارت خارجه آمریکا به عنوان یکی از ابزارهای دیپلماسی عمومی، نفوذ، جذب نیرو و استفاده امنیتی اطلاعاتی از این روش هستید. با توجه به این‌که یکی از تخصص‌های اصلی «گودمن» موضوع تبادل دانشجوست، آیا در قراردادهای تبادل دانشجویی که میان هیأت آمریکایی و مقامات کشورمان صورت گرفت، این واقعیت‌ها و ملاحظات در نظر گرفته شد؟

سالاری آملی: هیچ توافقی در این خصوص صورت نگرفته است. سفر این هیأت آمریکایی به ایران، صرفاً یک بازدید علمی بوده و در چارچوب روابط علمی صورت گرفته است. تفاوت این بازدید با دوره‌های قبلی این بود که ما این‌بار، مسئله را به مسئولین وزارت علوم نکشاندیم، [چون] صرفاً یک مسئله علمی بود.

مشابه همین بازدید در زمان دکتر زاهدی [وزیر سابق علوم] هم وجود داشت. آن زمان هم مجموعه‌ای مانند همین هیأت آمدند و با دکتر زاهدی دیدار داشتند. قبل از دکتر زاهدی هم با دیگران دیدار داشتند. بنابراین [سفر هیأت‌های علمی آمریکایی به ایران] روالی بوده که طی 20 یا 30 سال اخیر وجود داشته است. همان‌طور که هر سال یا هر یک سال و نیم، برندگان جایزه نوبل که از آمریکا هستند با دو، سه نفر به ایران می‌آیند و کارهای دانشگاهی و علمی و فناوری را پی‌گیری می‌کنند.

بنابراین سفر این‌ها، مسئله جدیدی نبوده است. بحث‌هایی هم که با این افراد شد، بحث‌های کاملاً دانشگاهی بود. از هیچ جای دیگری هم به جز آن‌هایی که ما انتظار داشتیم، دیدار نکردند، چون اجازه به آن‌ها نمی‌دادیم. همان برنامه‌هایی که قرار بود باشد، انجام شد و بعد هم به کشورشان برگشتند.

تبادل لبخندهای صمیمانه میان «آلن گودمن» (دوم از چپ)
و مقامات دانشگاه شهید بهشتی

سؤال: اصلا موضوع درخواست آن‌ها برای آمدن به ایران و بازدید از مراکز علمی و دانشگاهی چه بوده است؟ خودشان چه حوزه‌هایی را مطرح کردند؟

سالاری آملی: هدف‌شان [گسترش] ارتباطات علمی و فناوری بوده است. حوزه‌های خاصی را هم مطرح نکردند، مسائل مالی، مسائل اسلامی و مسائل علوم انسانی مطرح شد. حوزه خاصی را مشخص نکرده بودند.

سؤال: برآیند این سفر به نظر خودتان چگونه بود؟

سالاری آملی: شما بزرگوارانی هستید که یک سری برآیندهایی را دارید و [مسئله را] از یک زاویه دیگری می‌بینید. اما [واقعیت این است که] هر کسی از خارج از کشور به ایران می‌آید، سطح علمی و فناوری کشور و سطح آگاهی مسئولین داخل کشور نسبت به روند توسعه علم و فناوری ما برایش عجیب است و این بازتاب خوبی در سطح بین‌المللی دارد. این افراد ممکن است از کشورهای غربی باشند و یا حتی از کشورهای منطقه خودمان.

ما یک سری مسئولین را از عراق داشتیم که هفته قبل به ایران آمدند. این‌ها الآن می‌گویند ما نیروهای خود را برای تربیت نباید به اروپا بفرستیم، بلکه باید به ایران بفرستیم. همین حرف را مسئولین لبنانی هم دو هفته پیش که به ایران آمده بودند، مطرح کردند. الآن توسعه علم و فناوری در کشور به جایی رسیده که هر کسی به ایران می‌آید، وقتی به کشور خود برمی‌گردد، یک جریان مثبت در سطح منطقه خود ایجاد می‌کند. این حرکت مثبت الآن ایجاد شده و من امیدوارم که بتوانیم بهره‌وری لازم را از آن داشته باشیم.

آیا پیش از اعطای هدیه به هیئت آمریکایی از سوی دانشگاه شیراز،
هدف واقعی آن‌ها از سفر به ایران، پرسیده شده است؟

سؤال: مقام معظم رهبری روی بحث نفوذ تأکید زیادی دارند و یکی از بخش‌های این نفوذ هم، نفوذ دانشگاهی است. آیا وزارت علوم اعتقادی به این نوع نفوذ دارد؟ تعریف وزارت متبوع شما از نفوذ دانشگاهی چیست؟

سالاری آملی: تذکراتی که رهبری داده‌اند، مدنظر ما هست اما حضرت آقا هم مطرح کردند که نفوذ، به معنای قطع ارتباط و قطع رفت و آمد نباید باشد. مطمئن باشید که هیچ‌کس هم در وزارت علوم از هیچ راهی غیر از آن‌چه که قانون تعیین کرده فردی را چه از آمریکا و چه از هر کشور دیگری، دعوت نخواهد کرد. راه‌های قانونی این مسئله هم تعریف شده و برای ما کاملاً مشخص است، از جمله این‌که اعضای هیأت‌ها چگونه باید ویزا بگیرند، چه نوع ویزایی باید بگیرند و غیره. من هم امیدوارم بتوانیم در سایه منویات مقام معظم رهبری حرکت کنیم و علم و فناوری کشور را توسعه بدهیم و در عین حال، مانع از نفوذ [دشمن] شویم.

سؤال: تعریف شما از نفوذ آکادمیک چیست؟

سالاری آملی: بنا به شرایط کنونی ایران در دنیا، کشورهای زیادی هستند که می‌خواهند نیروهای ما را جذب کنند و بفهمند که در صنایع حساس ما چه می‌گذرد. مطمئن باشید که وزارت علوم درباره این مسائل بسیار حساس است. هیچ‌کدام از این هیأت‌هایی که به ایران می‌آیند، اجازه پیدا نمی‌کنند در مراکز حساس کشور حضور داشته باشند. هیچ‌کدام از افرادی که داخل کشور ما هستند، نمی‌توانند ارتباطات شخصی و فردی با افرادی برقرار کنند که به ایران می‌آیند. ورود این افراد کاملاً تعریف شده است و از کانال‌های خاص خود و با نظارت، ارزیابی و بررسی انجام می‌شود.

آیا در میان مقامات فرهیخته دیدارکننده با آمریکایی‌ها، هیچ‌کس
به نام «آمریکا» حساس نشده است؟

با وجود همه این‌ها ما اعتقاد داریم که بین‌المللی شدن دانشگاه‌های ما امری است که باید محقق شود. استفاده از ایرانیان مقیم خارج از کشور که حضرت آقا بارها مطرح کرده‌اند، به ما امر کرده‌اند، و دستور داده‌اند که این را مدنظر قرار بدهیم، حتماً باید در نظر گرفته شود. وقتی می‌گوییم ایرانی‌های خارج از کشور، خیلی از این‌ها در آمریکا یا کانادا یا اروپا هستند. این‌ها گنج‌های ما هستند. لذا خواهش من این است که تحلیل‌ها ضمن داشتن هوشیاری، به این سمت پیش نرود که یک نوع «خودتحریمی» ایجاد شود و ما به دست خودمان، از منابع عظیمی که در خارج از کشور داریم، محروم شویم.

سؤال: نگرانی‌ها از این بابت است که برخی اشتباهات ممکن است اتفاق بیفتد و جبران‌ناپذیر باشد. «گودمن» که به عنوان رئیس هیأت آمریکایی به ایران آمد، در کتابی که سال 2002 نوشته، توضیح می‌دهد که سیا و نهادهای اطلاعاتی آمریکا باید از روش‌های سنتی فاصله بگیرند و از بخش خصوصی و راه‌های پیش‌رفته‌تر استفاده کند، که یکی از این راه‌ها همین سیاست تبادل دانشجوست. آیا اگر چنین شخصی با این سابقه می‌خواست از ایران به آمریکا برود، هرگز چنین اجازه‌ای به او داده می‌شد؟

سالاری آملی: اولاً من عرض کردم که روند صدور ویزا و اجازه به افراد برای ورود به کشور، در اختیار وزارت علوم نیست ثانیاً شما تصور می‌کنید افراد دیگری که به عنوان تاجر وارد کشور می‌شوند، کار جاسوسی انجام نمی‌دهند؟ بحث امروز دنیا، مسئله جاسوسی است. خودشان [آمریکایی‌ها] هم مسئله جاسوسی را دارند. شما نباید فکر کنید که آلمان از انگلیس جاسوسی نمی‌کند؛ انگلیس از آمریکا جاسوسی نمی‌کند؛ اسرائیل از همه این‌ها جاسوسی نمی‌کند؛ همه این‌ها از اسرائیل جاسوسی نمی‌کنند.

آیا مسؤولان دانشگاه شیراز پیش از بازدید هیئت آمریکایی حتی یک بار هم
اسامی آنان را در اینترنت جستجو نکرده‌اند تا به سوابق جاسوسی‌شان پی ببرند؟

ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که مسئله نفوذ، مطرح است و هر کسی می‌خواهد دست بالا را داشته باشد و اطلاعات بیشتری کسب کند. ما [هستیم که] باید هوشیار باشیم و بدانیم که چگونه باید با این نفوذ مقابله کنیم. ضمن این‌که هیچ‌یک از کشورهای دنیا تحت این عنوان که فلان هیأت جاسوس است یا نیست، ارتباط خود را با کشورهای دیگر قطع نمی‌کند.

خواهش من از شما هم این است که [کاری نکنید تا] خدای نکرده با تندروی‌های تحلیلی، مسیر ارتباطی ما [با کشورهای دیگر] بسته شود. ضمن این‌که به ما هشدار بدهید و ایرادهای ما را بگیرید و ما را آگاه‌تر کنید. در عین حال، مطمئن باشید که تا این لحظه هر هیأتی که از خارج از کشور می‌آید و می‌رود، از کانالی این اتفاق می‌افتد که تعیین شده است و به گونه‌ای نیست که مسئله‌ای از دست کسی در برود.

سؤال: با توجه به سابقه‌ای که آقای «گودمن» دارد و درباره آن صحبت کردیم، آیا اگر بار دیگر درخواست بدهد که به ایران بیاید و از دانشگاه‌های ما دیدن کند، وزارت علوم این اجازه را خواهد داد؟

سالاری آملی: ورود یک فرد به کشور، به دست وزارت علوم نیست، اما این را به شما می‌گویم که مطمئن باشید اگر اطلاعات مشخصی وجود داشته باشد که نشان دهد فردی که ما برای او اعتبار قائل هستیم، خلاف انتظارات ما عمل کرده است، نهادهایی که مسئول صدور ویزا هستند، از جمله نهادهای امنیتی ما، با ورود این فرد به کشور موافقت نخواهند کرد. اگر افرادی اجازه ورود پیدا کرده‌اند، بحث‌های ما با آن‌ها صرفاً علمی است و آن هم نه بحث علمی حساسی که خدای نکرده مسائل و اطلاعات مهم کشور در آن مطرح شود.
منبع:مشرق

بنابراین گزارش، این رزمایش با شعار «نمایش اقتدار و امنیت پایدار در سایه‌ی وحدت، همگرایی، همدلی و همزبانی» و به منظور نشان دادن «قدرت بازدارندگی» و «آمادگی همه‌جانبه ایران اسلامی برای مقابله با هرگونه تهدید علیه انقلاب، نظام و تمامیت ارضی کشور»، در چند مرحله در نقاط مختلف کشور ، با شلیک موشک‌های بالستیک از سیلو آغاز شد.
 

انتشار فیلم آزار سگی توسط فردی در استان گلستان، موجب جریحه‌دار شدن احساسات عمومی گردید که در پی آن این فرد بازداشت و قرار مجرمیت برای وی صادر گردید

جالب آن‌که هربار که موضوع “حیوان‌آزای” به‌خصوص “سگ‌آزاری” و اعتراضات پس از آن روی داده، این اتفاقات با پوشش زیاد مورد توجه رسانه‌های فارسی‌زبان خارج‌نشین گرفته و حتی تا چند روز بعد از آن به بازتولید خبر و مطلب در رابطه با آن پرداخته‌اند. این رسانه‌ها در کل به موضوع “حیوان”، “حیوان خانگی” و “حیوان‌آزاری” حساسیت بالایی دارند و یکی از محورهای اصلی برای تولید خبر آنها محسوب می‌شود. شاید این موضوع‌ها در نگاه اول برای مردم ایران از اهمیت بالایی برخوردار نباشد، اما زمانی موضوع جالب می‌شود که معلوم گردد پشت این همه توجه رسانه‌های فارسی‌زبان خارج‌نشین، سیاست “مقابله با دین” نهفته است.

رسانه‌های فارسی‌زبان خارج‌نشین، با طرح موضوعاتی مانند “حرام‌گوشت” و “نجس” بودن در رابطه با حیوانات، به‌طور تلویحی پای “دین” را به میان می‌کشند و پشت این آزار حیوانات و همچنین معدوم کردن سگ‌ها را به نوعی ریشه در “فرهنگ اسلامی” ایرانیان معرفی می‌کنند

این رسانه‌ها با مطرح کردن مکرر موضوعاتی مانند “حرام‌گوشت” و “نجس” بودن در رابطه با حیوانات، به‌طور تلویحی پای “دین” را به میان می‌کشند و پشت این آزار حیوانات و همچنین معدوم کردن سگ‌ها را به نوعی ریشه در “فرهنگ اسلامی” ایرانیان معرفی می‌کنند؛ در پی این نوع پوشش رسانه‌ای، این انگاره‌ در مخاطب پدید می‌آید که در واقع دین از این اقدامات دفاع می‌کند یا حداقل نسبت به آزار حیوانات بی‌تفاوت است.

طرح این موضوعات در حالی است که یکی از ابواب فقه اسلامی به «حیوانات» اختصاص یافته و این موجودات در دین، دارای “حقوق” مخصوص خود هستند.

 توجه بسیار جدی قرآن کریم و ائمه اطهار (علیهم السلام) به حقوق “حیوانات”

در قرآن کریم، روایات و احادیث رسیده از ائمه اطهار (علیهم السلام) توجه زیادی به حفظ حقوق حیوانات شده و از عقوبت کسانی که به رعایت این حقوق نمی‌پردازند، گفته شده است.

طبق آیات قرآن کریم، انسان و دام هر دو از حق بهره‌برداری برابر از طبیعت برخوردارند، به‌طوری‌که در آیه 49 سوره فرقان آمده است: «تا با آن (آبی که از آسمان فرود آمده) سرزمین مرده را زنده کنیم و آن را به آفریده‌های خویش؛ چهارپایان و آدمیان بسیار بنوشانیم».

در قسمتی دیگری در قرآن انسان و دام از حق مشابه در استفاده از خوراک خوب و تازه برخوردارند، به‌طوری‌که در سوره سجده آیه 27 آمده است: «آیا ندیدند که ما آب باران را به سوی زمین خشک می‌رانیم و به‌وسیله آن زراعت‌هایی می‌رویانیم كه هم خود و هم چهارپایانشان از آن می خورند؟ آیا باز هم چشم بصیرت نمی‌گشایند؟»

طبق آیات قرآن کریم، انسان و دام هر دو از حق بهره‌برداری برابر از طبیعت و حق مشابه در استفاده از خوراک خوب و تازه برخوردارند

ائمه معصومین (علیهم السلام ) نیز در باب رعایت حقوق حیوانات توسط انسان نیز به نکات جالبی اشاره نموده‌اند. امیرالمومنین (علیه السلام) به متصدیان دریافت مالیات جانداران این‌طور سفارش می‌نمایند که: «جز خیرخواه مهربان، و امین حافظ، دیگری را بر چهار پایان مگمار، کسی که بر حیوانات سخت نگیرد و آنها را تند نراند، نرنجاند و خسته نکند. وقتی آن امین حافظ گلّه را از تو گرفت، به او سفارش کن شتر را از بچه شیر خوارش جدا نکند، و آن قدر شیرش را ندوشد که به بچه او زیان برساند. شتران را با سوار شدن بر آنها خسته نکند. در دوشیدن شیر و سواری گرفتن میان آن شتر و دیگر شترها عدالت ورزد. باید شتر را استراحت دهد و شتری را که پایش آسیب دیده و از حرکت ناتوان شده است، آهسته براند. آنها را بر سر آبگیرهایی که شترها از آن می‌گذرند، وارد نماید و از کناره راه‌های علف‌دار براند، نه آنجا که خشک و عاری از گیاه است». (1)

امیرالمومنین (ع) به متصدیان دریافت مالیات جانداران این‌طور سفارش می‌نمایند که: «جز خیرخواه مهربان، و امین حافظ، دیگری را بر چهار پایان مگمار، کسی که بر حیوانات سخت نگیرد و آنها را تند نراند، نرنجاند و خسته نکند. وقتی آن امین حافظ گلّه را از تو گرفت، به او سفارش کن شتر را از بچه شیر خوارش جدا نکند، و آن قدر شیرش را ندوشد که به بچه او زیان برساند»

در روایت دیگری از مردی به نام نجیح آمده: «حسن‌بن‌علی(علیه السلام) را دیدم که غذا می‌خورد و سگی نیز در پیش روی او بود که آن حضرت هر لقمه‌ای که می‌خورد، لقمه دیگری همانند آن را به آن سگ می‌داد. من که آن منظره را دیدم به آن حضرت عرض کردم: اجازه می‌دهی من این سگ را با سنگ بزنم و از سر سفره شما دور کنم؟ در جواب من فرمود: او را به‌حال خود واگذار که من از خدای عز و جل شرم دارم که حیوان روح‌داری در روی من نگاه کند و من چیزی بخورم و به او نخورانم!». (2)

‌ اگر چه برخی از حیوانات همچون سگ، از لحاظ شرعی و اسلامی بر نجاست آن تاکید شده که باید با حفظ و رعایت موازین شرعی از انتقال نجاست آن به خویش جلوگیری کرد، اما این موضوع باعث نشده که “دین” نسبت به آن بی‌تفاوت باشد و برای “حیوان‌آزاری” عقوبتی ندیده باشد.

«امام صادق (علیه السلام) می‌فرمود: «زنی به سبب آن که گربه‌ای را بسته بود تا از تشنگی مرد، به عذاب خدا گرفتار آمد.». (3) مسلمانان حق ندارند حیوانی را بیازارند یا حتی به آن ناسزا بگویند! (4) از این رو پیامبر اکرم در حدیثی می فرماید: «اگر ستمی که بر حیوانات می‌کنید بر شما بخشیده شود، بسیاری از گناهان شما بخشوده شده است». (5)

اگر چه برخی از حیوانات همچون سگ، از لحاظ شرعی و اسلامی بر نجاست آن تاکید شده که باید با حفظ و رعایت موازین شرعی از انتقال نجاست آن به خویش جلوگیری کرد، اما این موضوع باعث نشده که “دین” نسبت به آن بی‌تفاوت باشد و برای “حیوان‌آزاری” عقوبتی ندیده باشد

هم‌باشی با حیوانات، تکنیک دیگری برای مقابله با “دین”

بسیاری از رسانه‌های فارسی زبان خارج از کشور، گزارش‌هایی برای مخاطب ایرانی از مزایای استفاده از حیوانات به‌ویژه سگ در خانه منتشر می‌کنند و از مزایای نگه‌داری حیوانات داخل خانه مانند افزایش طول عمر، افزایش روابط اجتماعی، رسیدن به آرامش بیشتر، افزایش سلامتی بدن و… نام می‌برند و در واقع هم‌باشی با حیوانات را عاملی آرام‌بخش برای انسان امروزی معرفی می‌کنند

در آموزه‌های دینی و سیرۀ پیشوایان دین در رابطه با مسئلۀ نگهداری حیوانات خانگی از قبیل خروس، مرغ، گوسفند، بز ماده شیرده و کبوتر و حتی مواظبت از گربه روایاتی به دست ما رسیده که وجود این روایات استحباب و ثواب در امر نگهداری این‌گونه حیوانات را می‌رساند، بنابراین نگاه دقیق دین و آموزه‌ای اسلامی به امر نگهداری حیوانات خانگی می‌توان مبیّن اهتمام آموزه‌های دینی به بهره‌گیری از فواید حیوانات خانگی و نیز رعایت حقوق حیوانات باشد؛ اما این آموزه‌ها در دین تفاوت ماهوی با سبک زندگی غربی در رابطه با زندگی با حیوانات دارد.

سبک زندگی غربی تبلیغ شده توسط این رسانه‌ها، به هم‌باشی با حیوانات در داخل خانه و حتی در رختخواب برای پر کردن خلاءهای عاطفی توصیه می‌کند اما در آموزه‌های دینی بین محیط زندگی افراد (خانه) با محیط زندگی این حیوانات (حیاط خانه یا محل نگهداری نزدیک خانه) فرق قائل شده تا علاوه بر پاکیزگی محل زندگی، ساختار خانواده دچار تزلزل نگردد.

در رابطه با سگ نیز در روایات توصیه شده (6) که در اموری مانند نگهبانی منازل، دام و یا شکار و یا جهت کاربردهای جدیدی در همان راستای حفاظت همانند جستجوی مواد منفجره، مواد مخدر و نیز عملیات امداد و نجات در زلزله‌ها و بلایای طبیعی و موارد مشابه دیگر از این حیوان بهره گرفت، در غیر این صورت، نگه‌داری از سگ نکوهش شده است.

در واقع رسانه‌هایی مانند شبکه «من و تو»، بی‌بی‌سی فارسی، صدای آمریکا و سایت‌های دیگر از این جریان با معرفی و تبلیغ این فرهنگ آوردن حیوانات به‌ویژه سگ به داخل خانه و حریم خصوصی، به دنبال پاسخ دادن به خلاءهای بوجود آمده از تضعیف خانواده‌ای است که خود آنها متهم ردیف اول برای تضعیف این نهاد استراتژیک هستند.

 
رسانه‌هایی مانند شبکه «من و تو»، بی‌بی‌سی فارسی، صدای آمریکا و سایت‌های دیگر از این جریان با معرفی و تبلیغ این فرهنگ، به دنبال پاسخ دادن به خلأ های بوجود آمده از تضعیف خانواده‌ای است که خود آنها متهم ردیف اول برای تضعیف این نهاد استراتژیک هستند

افزایش مداومِ علاقه به نگه‌داری از حیوانات مختلف در خانه، گزینه‌ای است برای رفع خلأهای احساسی که از کاستی گرفتن روابط عمیق عاطفی در جوامع مدرن ناشی می‌شود، در این خصوص به‌ویژه پدیده کم‌فرزندی و بی‌فرزندی می‌تواند نقش ویژه‌ای داشته باشد. تحقیقات نشان داده که نحوه ارتباط صاحبان با حیوانات خانگی و واکنش آن‌ها به این حیوانات، بسیار شبیه به پاسخ والدین به فرزندانشان است و حتی احساسات و تغییرات فیزیولوژیکی که در این افراد در اثر زندگی با این حیوانات برانگیخته می‌شود، بسیار شبیه به واکنش والدین به فرزندان است. (7)

در خانواده‌های غربی تک والدینی و زندگی مجردی به امری معمولی تبدیل شده و انسان‌های این جامعه برای از بین بردن تبعات روانی و عاطفی این نوع از زندگی به جای اصلاح سیستم جامعه، به زندگی با حیوانات پناه برده‌اند و حالا همین نسخه توسط این رسانه‌ها برای مردم ایران پیچیده می‌شود.
 

افزایش مداومِ علاقه به نگه‌داری از حیوانات مختلف در خانه، گزینه‌ای است برای رفع خلأهای احساسی که از کاستی گرفتن روابط عمیق عاطفی در جوامع مدرن ناشی می‌شود، در این خصوص به‌ویژه پدیده کم‌فرزندی و بی‌فرزندی می‌تواند نقش ویژه‌ای داشته باشد

هرآنچه رنگ “دین” ندهد، آنم آرزو است!

مشکل رسانه‌های فارسی زبان خارج از کشور با “دین”، داستان هزار و یک شبی است که هیچ‌گاه تمام نمی‌شود؛ شاید در قوانین مجازات “حیوان‌آزاری” در قانون اساسی خلأ هایی وجود داشته باشد که البته در صورت ضعیف بودن این قوانین، باید هرچه سریع‌تر توسط قوه‌های قضاییه و مجلس برطرف شود، اما این موضوع بهانه‌ای برای تخریب “دین” است. پوشش ندادن بسیاری از جنایت‌های آمریکا، عربستان و رژیم صهیونیستی دلیلی برای دل‌سوز نبودن این رسانه‌ها برای حیوانات است؛ زیرا زمانی که مادران و کودکانی که در بمباران‌ها و حملات نظامی در کشورهایی مانند یمن، سوریه، لبنان و فلسطین جان خود را از دست می‌دهند و اهمیتی برای آنها ندارد، حال چطور “حقوق حیوانات” برای آنها مهم می‌شود؟

ترویج قسمت‌هایی از سبک زندگی غربی مانند زندگی با سگ و گربه برای مردم ایران که ریشه اعتقادی دینی دارند و خانواده دوست محسوب می‌شوند، چیزی جز مخالفت و ضربه زدن به احکام و قوانین دین با هر بهانه‌ای نیست

از طرفی ترویج قسمت‌هایی از سبک زندگی غربی مانند زندگی با سگ و گربه برای مردم ایران که ریشه اعتقادی دینی دارند و خانواده دوست محسوب می‌شوند، چیزی جز مخالفت و ضربه زدن به احکام و قوانین دین با هر بهانه‌ای نیست.

سازمان‌هایی مانند صدا و سیما و آموزش و پروش باید از طرفی روی فرهنگ احترام به حیوان و عدم آزار به آنان و از طرف دیگر روی زندگی با حیوانات اما نه در رختخواب و خانه، کار آموزشی و فرهنگی کنند تا ابتدا جامعه ایرانی دچار افراط (حیوان‌آزاری توسط معدودی روان‌پریش) و تفریط (دادن پز اجتماعی با نگهداری حیوان در خانه) نشود و همچنین با آگاهی‌بخشی از چهره واقعی “دین” غبارزدایی کنند.

پی‌نوشت:

(1) نهج البلاغه ، نامه 25 ، صفحه 425 ترجمه دکتر علی شیروانی.

(2) بحار الانوار، ج 43، ص 352، مقتل الحسین موفق ابن احمد، ص 102.

(3) مکارم الاخلاق، میرزا حسین طبرسی، ج 1، ح 864، ص 280.

(4) میزان الحکمه، محمد ری شهری، ج 3، ح 1343.

(5) همان، ح 4520، ص 981.

(6) بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج‏62، ص 53 ـ وسائل ‏الشيعة، ج 11 ،ص530.

(7) مستند The Secret Life of the Dog.

منابع:

1. مقاله حقوق حیوانات از دیدگاه اسلام و غرب: ع٫ پاکدل استادیار گروه علوم دامی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج – م. چنگیز دانشجوی کارشناسی ارشد رشنه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ازاد اسلامی واحد کرج.

2. جامعه شناسی گسترش پدیده «حیوانات خانگی» در ایران: سجاد علیزاده.

3. سایت دخت ایران: نگهداری حیوانات از منظر دین

وی افزود: بر اساس اصل 52 قانون اساسی، بودجه باید سالانه ارائه شود و دولت ملزم به ارائه آن از یک فروردین است، بنابراین این ایستادگی در برابر ارائه لایحه چند دوازدهم بودجه در تاریخ مشروطه بی‌سابقه است و ارائه طرح بودجه چنددوازدهم توسط مجلس هم قابل قبول نیست.

نماینده تهران در مجلس در ادامه تصریح کرد: دولت قانونگرا باید بر اساس قانون عمل کند، دولت یازدهم بر اساس مبانی درست به دولت گذشته ایراد می‌گرفت، اما حالا خود دولت یازدهم هم باید به قانون عمل کند، بنابراین تمامی پرداخت‌ها در خصوص عوارض و مالیات از ابتدای فروردین‌ماه سال آینده بدون داشتن قانون بودجه، غیرقانونی است.

در ادامه این جلسه سیدمحمدحسن ابوترابی‌فرد نایب رئیس اول مجلس در پاسخ به اخطار احمد توکلی توضیح داد: باید توجه داشت سابقه تصویب طرحی وجود دارد که به دولت اجازه داده شده بود در رابطه با بودجه در سه ماه نخست سال بر مبنای عملکرد سه ماه اول سال گذشته اقدام کند، البته دولت می‌تواند لایحه چند دوازدهم بودجه نیز ارائه کند که به نظر بنده نیز این درست است.

وی همچنین گفت: در صورت عدم ارائه لایحه چند دوازدهم بودجه، باید دخل و خرج کشور بر اساس عملکرد سابق صورت گیرد.

وی با بیان اینکه مجلس دهم باید توجه ویژه‌ای نسبت به بهبود وضعیت معیشتی مردم داشته باشد، تصریح کرد: نمایندگان باید در مقاوم‌سازی اقتصاد کشور با تکیه بر سیاست اقتصاد درون‌زا تلاش ویژه ای داشته باشند چرا که در غیر اینصورت کشور دچار خسارت‌های جبران ناپذیر خواهد شد و دشمنان به راحتی خواهند توانست امنیت اقتصادی کشور را تهدید کنند.

رئوفیان خاطرنشان کرد: تنها راه چاره برای برون رفت از رکود اقتصادی، عمل به مبانی اقتصاد مقاومتی است و باید به دور از حاشیه سیاست اقتصاد مقاومتی اجرایی شود. متاسفانه شاخص‌های اقتصادی کشور وضعیت مناسبی ندارند و لازم است از تمام استعدادهای داخلی برای حل مشکلات استفاده شود.

دادگاهی در استانبول روز جمعه با صدور حکمی مبنی بر این که روزنامه مخالف دولت زمان با «فتح الله گولن» رهبر جماعت نور و از مخالفان رجب طیب اردوغان رییس جمهوری ارتباط دارد و تبدیل به بلندگوی تبلیغاتی آن ها شده است، کنترل این روزنامه را به چند نفر قیم منتخب دولت سپرد.

آخرین ساعت های جمعه شب که مدیران جدید کنترل روزنامه زمان را به دست گرفتند، هواداران این نشریه در مقابل دفتر مرکزی تجمع کرده و کارکنان نیز از خروج از ساختمان خودداری کردند.

پلیس ترکیه با شلیک گاز اشک آور و استفاده از ماشین های آب پاش برای متفرق کردن جمعیت، وارد دفتر این روزنامه پرشمارگان شد.

صدها نفر از طرفداران روزنامه زمان که در اعتراض به اقدامات دولت ترکیه علیه این روزنامه مقابل دفتر آن تجمع کرده بودند متفرق و شماری نیز مصدوم و یا بازداشت شدند.

“کاترینا بارلی”، دبیر کل حزب سوسیال دموکرات آلمان در این باره به روزنامه “پاسایر نویه پرسه” گفت: اقدام دولت ترکیه علیه تحریریه روزنامه زمان و دیگر رسانه ها وحشتناک و به هیچ وجه قابل قبول نیست. در این باره باید با این شریک ناتو یک بحث انتقادی و سختی شکل گیرد.

وی در عین حال افزود: اما هیچ چاره ای جز همکاری وجود ندارد. اگر ترکیه با اتحادیه اروپا یک توافق درباره حفاظت از مرزهای خارجی اروپا ببندد شمار زیادی از پناهندگان باید در این کشور باقی بمانند. برای پذیرش این پناهندگان اتحادیه اروپا باید از نظر مالی به ترکیه کمک کند.

“زیگمار گابریل”، معاون صدر اعظم و رئیس حزب سوسیال دموکرات آلمان نیز تاکید کرد که چاره‌ای جز همکاری با ترکیه وجود ندارد؛ واقعیت این است که ما باید با ترکیه همکاری کنیم. این امر باید شکل گیرد اگر چه ترکیه همانگونه که ما در مصادره روزنامه مخالف دولت “زمان” از طرف آنکارا دیدیم یک شریک پر دردسر است.

این در حالی است که حزب چپ آلمان انتقاد شدیدی به همکاری با ترکیه در بحران پناهندگان وارد کرده است.

“سارا واگن کنشت”، رئیس فراکسیون حزب چپ پارلمان آلمان در این باره تاکید کرد اینکه حالا بگذاریم از طرف اردوغان مورد اخاذی قرار گیریم که آزادی مطبوعات در کشور خود را زیر پا گذاشته، جنگ علیه مردم کرد به راه می اندازد و از تروریست ها در سوریه حمایت می کند، نشانه بی بضاعتی و بی قابلیتی و در نقطه مقابل یک راه حل اروپایی است.